DTS (Dağıtık Sıcaklık Algılama), fiber optik kabloyu sıcaklık sensörü olarak kullanan bir ölçüm teknolojisidir. Cihaz kablo boyunca ışık gönderir ve geri dönen ışığı okuyarak kablonun her noktasındaki sıcaklığı ölçer.
Işığın bir kısmı camın molekülleriyle etkileşerek farklı bir dalga boyuyla geri döner (Raman Etkisi). Bu ışığın iki bileşeninden biri sıcaklığa duyarlıdır. Cihaz iki bileşen arasındaki oranı ölçerek sıcaklığı hesaplar. Işığın geri dönme süresi ise sıcaklığın kablo üzerindeki konumunu verir.
Sahadaki fiber optik kablo pasiftir ve ölçüm için besleme gerektirmez. Beslenmesi gereken tek parça DTS ünitesidir ve genellikle bir kontrol odasına veya panoya kurulur. Bu nedenle ölçüm noktalarına elektrik tesisatı çekmek gerekmez.
Yöntem 1980'lerin başında İngiltere'de Southampton Üniversitesi'nde geliştirilmiştir. Raman Etkisi, adını Hintli fizikçi Sir C. V. Raman'dan alır.
RLTHD, "Resettable Line-Type Heat Detector" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi Sıfırlanabilir Hat Tipi Isı Dedektörü'dür.
DTSX1, her kanalda üç algılama yöntemini eş zamanlı çalıştırır:
| Yöntem | Neyi kontrol eder | Hangi durumu yakalar |
|---|---|---|
| Maksimum sıcaklık | Bölgedeki en yüksek sıcaklık eşiği aşıyor mu | Saatler süren yavaş ısınma, için için yanan yangın |
| Sıcak nokta (hot spot) | Bölgedeki maksimum ile ortalama sıcaklık arasındaki fark eşiği aşıyor mu | Lokal ısınmanın erken tespiti, aşırı ısınan makine |
| Isı artış hızı (rate of rise) | Maksimum sıcaklığın artış hızı eşiği aşıyor mu | Hızlı başlayan yangının erken tespiti |
Üçü birlikte çalıştığı için hem yavaş gelişen hem hızlı başlayan olaylar kapsanır.
| Tek uçlu | Çift uçlu | |
|---|---|---|
| Bağlantı | Kablonun bir ucu bağlanır, diğer ucu serbest kalır | Kablonun her iki ucu bağlanır, kablo döngü oluşturur |
| Kurulum | Daha kolay | Kablonun döngü şeklinde döşenmesi gerekir |
| Fiber koparsa | Kopma noktasına kadar ölçüm sürer, ötesi izlenemez | Sistem otomatik olarak tek uçlu ölçüme geçer, kör nokta kalmaz |
| Maksimum mesafe | Cihazın mesafe aralığı kadar | Yaklaşık yarısı |
16 km mesafe aralığına sahip bir kanal çift uçlu kullanıldığında yaklaşık 8 km'lik bir alanı kapsar.
Fiber optik kablo hem sensör hem iletim yoludur. Kablo bir noktadan koparsa, o noktanın ötesi görünmez hale gelir. Bu riske karşı üç kurulum yaklaşımı vardır.
Patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipmanlar iki farklı sistemle sınıflandırılır.
İki sistem pratikte eşdeğer kabul edilir ancak aynı sistem değildir.
| Ürün | Sertifikalar |
|---|---|
| DTSX1 | EN 54-22 ve PN-EN 54-22 (yangın algılama) |
| DTSX200 | ATEX Ex ec (Zone 2), FM Nonincendive ve CSA Non-Incendive (Class I, Division 2). Sertifika, seçilen güç kaynağı modülüne bağlıdır. |
| DTSX3000 | Patlama korumalı model: ATEX Ex ec (Zone 2), FM Nonincendive ve CSA Non-Incendive (Class I, Division 2). Patlama korumasız modelde bu üç sertifika yoktur. |
DTSX200 ve DTSX3000 EN 54-22 kapsamında değildir. Yangın algılama sertifikası gereken projelerde DTSX1 kullanılır.
| DTSX1 | DTSX200 | DTSX3000 | |
|---|---|---|---|
| Kanal sayısı | 1, 2, 4 | 1, 2, 4, 16 | 1, 2, 4, 16 |
| Ölçüm mesafesi | Kanal başına 16 km'ye kadar | 6 km'ye kadar | 50 km'ye kadar |
| Örnekleme aralığı | 0.5 m veya 1 m | 10 cm, 20 cm, 50 cm veya 1 m | 0.5 m, 1 m veya 2 m |
| Uzaysal çözünürlük | 1 m veya daha iyi | 1 m | 1 m veya daha iyi |
DTSX1 iki kablo tipiyle kullanılır. Standart tip metal içermez, hafiftir ve kurulumu kolaydır. Dayanıklı (robust) tip ezilmeye ve çekmeye karşı dayanıklıdır. İki kablo da EN 54-22 sertifikalıdır.
DTSX ürünleri üretim öncesinde bir dizi dayanıklılık testinden geçirilir:
CEDETAŞ
Yokogawa DTSX